Frenektomi Nedir?
Ağız sağlığı denildiğinde çoğumuzun aklına ilk olarak diş çürükleri, dolgu, kanal tedavisi ya da diş beyazlatma gelir. Oysa ağzımızın içinde, genellikle farkına bile varmadığımız ama günlük yaşam kalitemizi ciddi şekilde etkileyebilen küçük dokular da vardır. Bunlardan biri de frenulum adı verilen bağ dokusudur. Dudakları ve dili ağız içine bağlayan bu ince doku, normalde sorun çıkarmaz; ancak bazı kişilerde kısa, kalın ya da yanlış konumlanmış olduğunda konuşmadan beslenmeye, diş eti sağlığından ortodontik problemlere kadar çeşitli sıkıntılara yol açabilir.
Frenektomi, bu küçük ama bazen büyük sorunlara neden olabilen dokunun cerrahi olarak düzeltilmesi ya da alınması işlemidir. İlk duyduğunuzda kulağa biraz ürkütücü gelebilir. “Ağız içinden bir şey kesiliyor” fikri herkesi tedirgin edebilir. Ancak aslında frenektomi, sanıldığından çok daha basit, kısa süren ve çoğu zaman hastanın hayatını ciddi anlamda rahatlatan bir işlemdir. Çoğu kişi işlem sonrasında konuşurken ya da dişlerini temizlerken yaşadığı gerginliğin azaldığını fark eder. Küçük bir dokunuş gibi görünse de, etkisi çoğu zaman tahmin edilenden çok daha büyüktür.
Frenulum Nedir?
Frenektomiyi daha iyi anlayabilmek için önce frenulumun ne olduğunu bilmek gerekir. Frenulum; dudakları, yanakları ya da dili ağız tabanına veya diş etlerine bağlayan, ince ama işlevi oldukça önemli bir bağ dokusudur. Ağız içinde birden fazla frenulum bulunur ve her biri ağız hareketlerinin düzenli ve rahat şekilde yapılmasına yardımcı olur. Çoğu zaman varlığını fark etmeyiz; çünkü sorunsuz çalıştığında günlük yaşamda hiçbir rahatsızlık hissi oluşturmaz.
Ağız içinde en sık karşılaşılan frenulumlar; dilin alt kısmında yer alan dil altı frenulumu (lingual frenulum), üst dudağı diş etine bağlayan üst dudak frenulumu ve alt dudak ile diş eti arasında bulunan alt dudak frenulumudur. Bu dokular konuşurken kelimeleri doğru telaffuz edebilmemizden, yutkunmaya ve ağız içi hareketlerin doğal şekilde gerçekleşmesine kadar birçok temel fonksiyonda rol oynar.
Ancak her frenulum ideal yapıda olmayabilir. Bazı kişilerde bu bağ dokusu olması gerekenden daha kısa, daha kalın ya da yanlış bir noktaya tutunmuş olabilir. İlk bakışta önemsiz gibi görünen bu durum, zamanla konuşma sırasında zorlanma, dişler arasında açıklık, diş eti çekilmesi ya da ağız bakımını yeterince iyi yapamama gibi sorunlara yol açabilir. Özellikle çocukluk döneminde fark edilmeyen problemler, ilerleyen yaşlarda daha belirgin hale gelebilir
Frenektomi Neden Yapılır?
Frenektomi çoğu zaman estetik bir işlem gibi düşünülse de, asıl amacı kişinin günlük hayatını kolaylaştırmaktır. Yani hedef yalnızca görüntüyü düzeltmek değil; konuşma, yutma ve ağız hareketlerini daha rahat hale getirmektir. Sorun yaratan bir frenulum, fark edilmediğinde zamanla yaşam kalitesini düşürebilir.
En sık karşılaşılan nedenlerin başında dil bağı (ankiloglossi) gelir. Dil altındaki frenulumun kısa olması, dilin yeterince hareket edememesine ve buna bağlı olarak konuşma bozukluklarına yol açabilir. Özellikle bazı harflerin telaffuzunda zorlanma, çocuklarda ve yetişkinlerde sık görülen bir durumdur. Bebeklerde ise bu sorun emme ve beslenme güçlüğü şeklinde kendini gösterebilir.
Bunun dışında üst dudak frenulumu, ön dişler arasında açıklığa ya da diş eti çekilmelerine neden olabilir. Ayrıca ortodontik ya da protez tedavileri öncesinde, tedavinin sağlıklı ilerlemesi için frenektomiye ihtiyaç duyulabilir. Doğru zamanda yapılan bu küçük müdahale, uzun vadede büyük rahatlama sağlar.
Frenektomi Nasıl Yapılır?
Frenektomi genellikle lokal anestezi altında yapılan, kısa ve oldukça konforlu bir işlemdir. Yani işlem sırasında hasta ağrı hissetmez ve çoğu zaman “Bu kadar mıydı?” diyecek kadar hızlı biter. Günümüzde frenektomi iki farklı yöntemle uygulanır ve hangi yöntemin seçileceği, frenulumun yapısına ve hekimin değerlendirmesine göre belirlenir.
Klasik yani cerrahi frenektomide, bistüri yardımıyla frenulum kesilir ve uygun şekilde yeniden düzenlenir. İşlem ortalama 10–15 dakika sürer. Bazı durumlarda birkaç küçük dikiş atılması gerekebilir. Bu yöntem uzun yıllardır güvenle uygulanır ve doğru şekilde yapıldığında son derece başarılı sonuçlar verir.
Lazerle frenektomi ise son yıllarda daha sık tercih edilen bir seçenektir. Lazer kullanıldığı için kanama oldukça azdır, çoğu zaman dikişe gerek kalmaz ve iyileşme süreci daha hızlıdır. İşlem sonrası ağrı genellikle minimal düzeydedir ve hasta günlük hayatına kısa sürede dönebilir. Hangi yöntemin daha uygun olacağına ise hastanın ihtiyaçları doğrultusunda hekim karar verir.
Frenektomi Kimlere Uygulanır?
Frenektomi, belirli bir yaş grubuna özel bir işlem değildir; ihtiyaç duyulduğu takdirde bebeklerden yetişkinlere kadar her yaşta güvenle uygulanabilir. Burada asıl belirleyici olan yaş değil, frenulumun kişinin günlük yaşamını ne ölçüde etkilediğidir. Yani sorun yaratan bir durum varsa, doğru zamanda müdahale edilmesi önemlidir.
Bebeklerde emme sırasında zorlanma, çabuk yorulma ya da yeterince beslenememe gibi belirtiler frenektomi gereksinimine işaret edebilir. Çocukluk döneminde ise konuşma gelişimini olumsuz etkileyen durumlar ön plana çıkar. Ergenlerde genellikle ortodontik tedavi öncesi planlama amacıyla değerlendirilirken, yetişkinlerde diş eti çekilmeleri, konuşma sırasında yaşanan kısıtlılıklar ya da protez kullanımını zorlaştıran durumlar nedeniyle frenektomi önerilebilir.
Frenektomi Gerekli mi, Ertelenebilir mi?
Bu sorunun cevabı kişiye göre değişir. Bazı durumlarda frenulum herhangi bir probleme yol açmaz ve sadece takip yeterli olur. Ancak konuşma, beslenme, diş sağlığı veya estetik açıdan sorun yaratıyorsa frenektomi ertelenmemelidir.
Çünkü küçük bir bağ dokusu, zamanla daha büyük problemlere yol açabilir. Özellikle çocuklarda erken müdahale, ileride oluşabilecek konuşma ve ortodontik sorunların önüne geçebilir.
Atayeter Diş Kliniği
Comments are closed